Verhalen uit het hart van Frankrijk

Smakelijke voisinage

Als rechtgeaarde Nederlander leer je het niet gauw, de juiste manier van omgang op het Franse platteland. Er zijn natuurlijk wat simpele regels, zoals houd het bij vous. Niet gaan tutoyeren, zelfs niet als je elkaar al aanspreekt bij de voornaam. Alleen als je tegen kinderen praat of tegen je eigen vrouw/man dan is het tu. En natuurlijk als je met elkaar sport. Met het zweet op je rug mag je dus op de Nederlandse vrijmoedigheid terugvallen. Vanzelfsprekend kun je als je een buurtbewoner langdurig en goed kent, voorstellen om te tutoyeren. Daar zal vrijwel altijd instemmend op worden gereageerd, maar dat betekent niet dat het ook in de praktijk wordt gebracht. Het heeft geen zin om dan te persisteren. Maak liever gebruik van de voordelen van het vousvoyeren. Je hoeft bijvoorbeeld niet te twijfelen tussen ton of ta – het is altijd votre. In onze buurt (zes huizen in een straal van 200 meter, waarvan slechts drie permanent bewoond) spreken de inwoners elkaar en ons, de enige buitenlanders, sinds jaar en dag aan met vous. Op één buurman na dan, maar die is net in de dertig, heeft internet en daardoor ligt het toch weer even anders. Voor de hartelijkheid maakt het allemaal niet uit. De buurvrouw die ik wel bij haar voornaam mag noemen en vice versa, zet gauw een plastic tas met allerlei groenten uit de tuin voor onze deur als ze ziet dat we veel logés hebben. “Dat kunnen jullie (vous) vast gebruiken en ik wil wel graag de plastic tas terug.” Een andere buurman komt vaak met een mandje eieren aan. “Niet aarzelen als u er meer wilt, we hebben toch te veel kippen.”

Vous dus.

Een tweede stelregel is al wat genuanceerder. Wees niet te direct. Iedereen weet dat wel, maar de finesses van de indirecte benadering ontgaat toch nog menigeen. Een bekend voorbeeld is de Nederlander die zijn buurman vraagt om iets te doen, bijvoorbeeld een keer het gras maaien. “Als het niet gaat moet u het zeggen hoor.” Nee, nee, geen enkel probleem, zegt buum daarop. Maar enkele weken later blijkt het gras kniehoog te staan. De buurman had er geen zin in gehad, maar zijn beleefdheid stond niet toe om nee te zeggen. De indirecte weg is dan veel beter. “Buurman, ik heb een probleem. Ik moet een paar weken weg en dan kan ik het gras niet maaien. Wat moet ik doen?” Grote kans dat buurman je wel zal helpen. En zo niet, dan leef je in ieder geval niet in de illusie dat het wel is gebeurd. Daar hoort natuurlijk ook bij dat je in gesprekken iedere keer moet benadrukken dat je mening iets persoonlijks is. “À mon avis.” Je zou namelijk de indruk kunnen wekken dat je het allemaal wéét!

Bijna elk jaar is er een buurtbarbecue ergens in een tuin. En dan is het goed als je weet hoe belangrijk het is om niet zozeer op tijd, maar op de juiste tijd te komen. Kom nooit à l’heure.

Wij hebben dat één keer wel gedaan. Zes uur begint het, was gezegd. Maar toen waren we er als eerste en ook als enige. Zelfs de gastheer was er nog niet. Terug naar huis dus. Anderhalf uur later was gelukkig de gastheer er wel. De rest kwam toen ook binnendruppelen.

Het is een heel geregel zo’n klein buurtfeestje, want men wil één familie er liever niet bij hebben. Niet dat die onaardig zijn, maar het zijn wel Lyonnais. Op de ladder van acceptatie is dat maar een half treetje hoger dan een Parisien. Dus toch liever niet.  Maar dat kan natuurlijk niet zo worden gezegd. Het is dus wachten tot het zeker is dat die mensen weer voor een paar dagen terug in Lyon zijn. En als het zover is neemt iedereen wat mee, wijn en eten. De tafels staan vol flessen, gevuld met eigen brouwsels of mixen, verder zijn er taarten, salades, brood en fruit. Wijn zit meestal in een pak. Alleen als de avond vordert en de zon langzaam zakt, komen de betere flessen wijn op tafel. Die worden dan uit een kelder gehaald. “J’ai quelque chose de spécial.” Wij zorgen in ieder geval voor dikke satés met gepeperde pindasaus. Héél veel pindasaus, want die gaat over alles wat de rest van de buurt op de barbecue gooit en zelfs op de salade niçoise. De Oriënt meets La Douce France.

Share