Verhalen uit het hart van Frankrijk

Broodnodig

Broodnodig

Diana heeft een oude tekening van haar van een broodoven in Frankrijk teruggevonden. Met een benijdenswaardige precisie heeft ze de oven van pierres en vuurvaste bakstenen vastgelegd, waar het meest noodzakelijke onderdeel van de Franse maaltijd wordt gebakken: brood.

broodoven

Van die ovens zijn er nog veel op het Franse platteland – en tegenwoordig vrijwel allemaal ongebruikt. Het is ook niet niks om een brood te bakken in zo’n ding. Allereerst moet-ie loei en loeiheet worden gestookt met een fel vuur achter in de oven. De broodovens zijn meestal gewelfd om de warmte van de wanden en bovenkant beter te laten circuleren. Alles wat snel brandt kan er in. Hout, takken, stro – het maakt niet uit, als het maar honderden graden heet wordt. De rook- en andere aanslag die bij het aansteken op de muren neerslaat, verbrandt later weer door de immens grote hitte. Reken maar op zeker twee uur stoken, waarbij je telkens nieuwe brandstof toevoegt aan het brullende vuur. Je hebt overigens ook manshoge broodovens en dan is twee uur bij lange na niet genoeg om de muren letterlijk witheet te krijgen. Als het eenmaal zo ver is, worden de hete resten van het vuur over de vloer van de oven verspreid met een soort schoffel. Na een tiental minuten inbranden wordt alles daar weggehaald. Alleen in de deuropening laten we een hoopje roodgloeiend houtskool liggen. Dat zorgt voor een warmtegordijn dat de kou buiten houdt. Gooi de rest van de vuurzee maar op de barbecue en braad er een paar lekkere worsten op voor bij een potje bier, want het duurt nog wel even voor het brood er in kan. Maar eerst moet nog de bodem van de oven worden schoongemaakt met een natte lap aan een stok. Spectaculair gesis is ons deel en we moeten snel werken, anders vliegt deze zwabber in de fik. Daarna is het wachten tot de oven zo is afgekoeld dat het brooddeeg (is het al klaar?) niet meteen verbrandt. Dat kan, afhankelijk van de oven, een half uurtje duren. Dan is het werk bijna gedaan. Leg het brooddeeg er in en sluit alles af. De oven op de tekening van Diana (hadden we al gezegd dat die adembenemend nauwkeurig is?) laat een deurtje zien. Dat moet natuurlijk wel van ijzer zijn. Er zijn ook ovens waar een zware steen voor de afsluiting zorgt. Na een tijdje de broden er uit halen en laten afkoelen. Hoe lang is de baktijd? Tja, dat is een kwestie van ervaring. Gewoon proberen.

Als je weet hoeveel werk het broodbakken is, is wel duidelijk waarom niet iedereen een houtoven heeft. Daarom konden vroeger buren hun ongebakken broden tegen een kleine vergoeding afgeven bij de bezitter van een broodoven. Wel even met wat kerfjes het brood merken, want je wilt niet met het brood van anderen weglopen. De oven ging vroeger echt niet elke dag aan. Te duur en ook overbodig, want de broden van toen waren niet van die weke witte sponzen die we nu nog wel zien. Het werd zelfs aangeraden om het brood een dagje later pas aan te snijden. Dan zijn ze lekkerder.

Je kunt natuurlijk meer in de oven doen. Pizza’s bijvoorbeeld, die mogen er al in als de oven op zijn heetst is en kunnen er na zeer korte tijd weer uit. Lekker bij de worst op de barbecue.

Tekst: Frans Collignon
Tekening: Diana Bloemendal

 

Share